Farklı dinlere ve kültürlere mensup topluluklar için, İslam dininin kabul ettiği din ve vicdan özgürlüğü vardır. Bu hürriyetlerin neticesi olarak şahıs, aile ve miras gibi bazı hukuk dallarında gayr-i müslim sahip olduğu inançlara göre hareket edebilme serbestliğine sahiptir. Ancak Osmanlı Devletinde devlete karşı işlenen suçlarda kim olursa olsun ortak ceza hukuku uygulanmaktadır.

Bu çalışmada 622 yıl hüküm sürmüş ve bünyesinde birçok din, dil ve ırk farklılığı bulunan insan topluluklarını yöneten bir cihan hükümdarlığı olan Osmanlı Devletinin, bu komplike yapısında karşılaştığı suçlara karşı uygulamış olduğu cezai müeyyideler ile günümüz ceza hukukunun aynı suçlara vermiş olduğu müeyyideler modernele alınmıştır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu şu an hala bir çok eksikliği bünyesinde barındırması sebebiyle eleştirilerin hedefi olmaktadır. Zaten yeni yürürlüğe konulmasına rağmen, sürekli olarak eksiklikleri görülerek değişiklikler yapılması yakın bir zamanda yeni bir ceza kanunu ve ceza muhakeme kanununun habercisi gibi gözükmektedir.

Gün geçmiyor ki, televizyon ekranlarından gazete haberlerine oradan sokakta konuşulanlara kadar, insanı rahatsız eden bir şiddet haberi kulağımıza çalınmış olmasın. Neler oluyor bu ülkede? Bu soruyu kendine soranların ve hayıflananların az olmadığını düşünüyorum. Ya da en azından öyle olduğunu ümit ediyorum.

11 Eylül 2001den beri Amerika’daki politik ortam, “teröre karşı savaş” adı altında, normal durumlarda yasadışı kabul edilecek arama ve tutuklamalara daha geniş olanak sağlamıştır. Patriot Yasası’nın koruması kapsamında, yasa uygulayıcıları Amerika’da yaşayan pek çok insanın, telefonlarını dinlemek, e-maillerini ve hatta kütüphaneden aldıkları kitapları takip etmek gibi pek çok alanda özel hayatlarına müdahalede bulunmaktadır.

Cezanın amacı, suç fiiline yönelenlerin caydırılması yanında işlenen suça verilen cezanın toplumun içerisindeki potansiyel intikam alma güdüsünü gidermeye yeterliliği de olmalıdır. Bu bağlamda bir kişinin öldürülmesine verilen ceza ile, toplum tarafından infiale netice verecek bir suçun cezasının da aynı olması bir huzursuzluk meydana getirmektedir. Netice itibariyle toplumun yapısına göre ve toplumun kendi içerisinde oluşturmuş olduğu örf ve adetlere bağlı olarak oluşturulması gereken hukuk kuralları, bu öğeler göz ardı edilerek oluşturulursa uygulanacak olunan hukuki müeyyideler toplumla uyuşmazlığa sebep olacaktır.

Amerikan ceza hukuku sisteminde Savcılık Bürosu ve Polis Teşkilatı arasında çok yakın bir ilişki vardır. Ancak, yine de, bu iki çok önemli kurumun ayrı ve bağımsız kalması gereklidir, çünkü, davalarını etkin bir biçimde yargılayabilmek için Savcılık Makamının delilleri tarafsız bir gözle değerlendirebilmesi gereklidir; bu ise ancak Polis teşkilatından ayrı olarak çalışırsa mümkün olabilir. Bu nedenle savcılar, polis ile çok yakın bir işbirliğinde olmalarına rağmen, aynı hiyerarşik yapının içinde yer almazlar.

Canavar kabul ettiğimiz suçlulara her zaman misilleme uygulanıyor. Cezaevindeki tecavüz ve diğer işkenceler nadiren yargı karşısına gelir. Çogu kez kurbanın "hak ettiğini" düşünen gardiyanlar da bu eylemlere ilgisiz kalır. İdam cezası, Amerika'da olduğundan çok daha hızlı ve daha az "insani" bir şekilde uygulanmadığı sürece, ölüm cezası olsun olmasın bu misillemeler olacaktır. Bazı durumlarda kanlı intikam isteyen iç güdüsel tarafımız, kısmen de olsa modern toplumun kansız, “nezaket” üzerine kurulmuş çizgilerince kontrol altında tutuluyor, ve en kirli işlerimizi, zaten temiz olmadığına inandığımız insanlara - mahkumlara - bırakıyoruz.

Jüri üyeleri objektif değildir. Onlar sadece belli bir toplulukta yaşayan insanlardır. Jüri odasına, kendileri ile birlikte kişisel önyargılarını da getirirler. Bazılarının yasalarla ve avukatlarla kötü deneyimleri olmuş olabilir; bazıları sanığın görünüşünü beğenmez, bazılarına avukatların davranışları ters gelebilir.

Bu haftanın konusu, Amerikan hukukun en önemli parçalarından biri olan, küçük (“petit”) yani mahkemelerde karar veren, jürinin seçimi.