Suç ve Ceza

Projemizin hazırlanmasında kaynakça olarak aldığımız Ulusal Eylem Planı’nda (2003) “Kanunla İhtilafa Düşen Çocuklar” başlığı altında verilen bilgiler kısaca şöyledir:

Çocuğun gelişmesi, devamlılık içeren dinamik bir süreçtir. Bu süreçte, onun kendisinden kaynaklanan yetersizlikleri ile çevrenin getirdiği hızlı kentleşme ve sanayileşme, göç ve ekonomik krizler, değişen değer ve ahlâk kurallarının yarattığı karmaşa, aile sorunları, yetersiz eğitim, ilgi ve sevgi eksikliği vb. güçlükler, çocuğu suça yöneltebilmektedir.

İhmal edildikleri için ortaya çıkan eksikliklerinden dolayı çocuklar sorumlu tutulamazlar. Onların eksikliklerini tamamlamak, taşan ve tahrip edici bir hal alan enerjilerini olumlu yöne kanalize ederek, topluma sorumluluk sahibi bireyler olarak katılmalarını sağlamak, yetişkinlerin görevidir.

Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS) 40. maddesindeki ikinci fıkra “b” bendine göre, haklarındaki suçlama yasal olarak sabit oluncaya kadar herkes masum kabul edilmektedir. Bu ilke, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 38. maddesinin üçüncü fıkrasında hüküm olarak düzenlenmiştir.

Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunda, gerekli görülmesi halinde, ceza uygulanmadan önce çocuğun aile, öğrenim ve psiko-sosyal durumu ile yaşam koşulları gibi konularda bir araştırma yapılacağı ve bu araştırmanın sosyal hizmet görevlileri veya yardımcıları, pedagoglar veya psikiyatr gibi uzmanlar tarafından gerçekleştirileceği belirtilmiştir.

Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunda küçüklere uygulanacak tedbirler şu şekilde belirlenmiştir:

· Veliye, vasiye veya bakıp gözetmeyi üzerine alan akrabadan birine teslim,

· Bakıp gözetmeyi üzerine alan güvenilir bir aile yanına yerleştirme,

· Bu maksatla kurulmuş çocuk bakım ve yetiştirme yurtlarına veya benzeri resmi yahut özel kurumlara yerleştirme,

· Genel ve katma bütçeli daireler, mahalli idareler, bankalar, İktisadi Devlet Teşekkülleri ve bunların ortaklıkları tarafından kurulmuş fabrika, müessese veya ziraat işletmeleri veya benzeri teşekküllerle işyerlerine yahut meslek sahibi bir usta yanına yerleştirme,

· Resmi veya özel bir hastaneye veya tedavi evine yahut eğitimi güç çocuklara mahsus kurumlara yerleştirme.

Aynı kanunda, çocuklarla ilgili duruşmaların gizli yapılacağı ifade edilmektedir. Aynı maddede duruşmalara kimin ve hangi aşamada katılacağı düzenlenerek, çocuğun yararına olması durumunda çocuğa duruşmaya katılmama olanağı tanınarak çocuğun özel hayatının gizliliği korunmaktadır.

Çocuğun ifşa edilmesini ve çocuğun kimliği ile ilgili bilgilerin yayınlanmasını önlemek için özel hayatın gizliliğine büyük önem verilmelidir. Basın Kanunu’nun 33. maddesi 18 yaşından küçük çocuklarla ilgili bilgilerin, Çocuk Mahkemeleri ile ilgili Kanunun 40. maddesi ise 15 yaşından küçük çocuklarla ilgili bilgilerin yayınlanmasını yasaklamaktadır.

“Ulusal Eylem Planı’nda (2003) “Çocuk Polisi” konusunda şu bilgiler verilmiştir:

Başta Çocuk Hakları Sözleşmesi olmak üzere yürürlükteki mevzuat esas alınarak, Emniyet Teşkilatı’nın çocuklara yönelik hizmetlerinin iyileştirilmesi amacıyla “Emniyet Genel Müdürlüğü Çocuk Şube Müdürlüğü/Büro Amirliği Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği” 2001 yılında yürürlüğe girmiştir.

Bu yönetmelikle İl Emniyet Müdürlükleri Küçükleri Koruma Şube Müdürlüğü Görev ve Çalışma Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni yapılanma ile Küçükleri Koruma Şube Müdürlükleri Çocuk Şube Müdürlükleri; Küçükleri Koruma Büro Amirlikleri ise Çocuk Büro Amirliği olarak düzenlenmiştir.

Yeni düzenlemeden sonra korunmaya, yardıma muhtaç, buluntu, kimliği tespit edilemeyen, sokakta yaşayan, başıboş, terkedilmiş, mülteci, refakatsiz ve benzeri çocuklara yönelik hizmetlerin yanı sıra, suç işlediği şüphesi altında bulunan çocukların adli-idari tüm suç soruşturmaları da Çocuk Şube Müdürlükleri/Büro Amirlikleri tarafından yürütülmektedir.

Emniyet Genel Müdürlüğü verilerine göre, şahsa karşı işlenen suçlar kapsamında 2001 yılında 17.248 çocuk şüpheli, 2002 yılında 19.576 çocuk şüpheli Emniyete intikal etmiştir. Çocuklara karşı işlenen suçlarda ise mağdur çocuk sayısı 2001 yılında 18.071 iken, 2002 yılında 20.067’ye yükselmiştir. Suç işlediği iddiasıyla emniyete intikal eden çocuk sayısında %13,5 oranında, çocuğa karşı işlenen suçlarda mağdur çocuk sayısında %11 oranında artış gözlenmektedir. Her iki grupta da, suç iddiası ve mağduriyetin konusu ağırlıklı olarak darp ve yaralamadır.

Son yıllarda artan çocuk suçları ve göç, hızlı kentleşme ve yoksulluk gibi olumsuz koşullarda yaşayan çocukların durumu göz önüne alınarak, söz konusu faaliyetlere ağırlık verilmiş, 2001 yılında İstanbul’da, 2003 yılında ise Ankara ve İzmir illerinde Çocuk Suçlarını Önleme Merkezleri oluşturulmuştur. Bu merkezlerin 11 ilde daha açılarak yaygınlaştırılması planlanmıştır.

Yeni düzenlemeden sonra korunmaya, yardıma muhtaç, buluntu, kimliği tespit edilemeyen, sokakta yaşayan, başıboş, terkedilmiş, mülteci, refakatsiz ve benzeri çocuklara yönelik hizmetlerin yanı sıra, suç işlediği şüphesi altında bulunan çocukların adli-idari tüm suç soruşturmaları da Çocuk Şube Müdürlükleri/Büro Amirlikleri tarafından yürütülmektedir.

2001 DÖNEMİNDE CEZA MAHKEMELERİNE AÇILAN DAVALARDAKİ ÇOCUK SANIKLARIN YAŞ GRUPLARINA GÖRE DAĞILIMI

										100.000 Çocuk Nüfusundaki Sanık Sayısı
Yıl	11-14 Yaş			15-17 Yaş			Toplam		Genel Toplam
	Erkek	Kadın	Toplam	Erkek	Kadın	Toplam	Erkek	Kadın
1994										675
1998	18.016	1.626	19.642	70.444	6.545	76.989	88.460	8.171	96.631	962
1999	17.150	1.558	18.708	65.928	6.324	72.252	83.078	7.882	90.960	883
2000	16.027	1.630	17.657	64.713	6.621	71.334	80.740	8.251	88.991	869
2001	17.228	1.665	18.893	62.113	6.200	68.313	79.341	7.865	87.206	847

CEZA MAHKEMELERİNE AÇILAN DAVALARDAKİ ÇOCUK SANIKLARIN

MAHKEMELERE VE YAŞ GRUPLARINA GÖRE DAĞILIMI

	2001									100.000 Çocuk Nüfusundaki Sanık Sayısı
Mahkeme Türü	11-14 Yaş			15-17 Yaş			Toplam
	Erkek	Kadın	Toplam	Erkek	Kadın	Toplam	Erkek	Kadın	Toplam
D.G.M.	19	3	22	295	47	342	314	50	364	4
Ağır Ceza	422	31	453	3.057	29	3086	3.479	60	3.539	34
Asliye Ceza	5.621	382	6.003	27.711	2.705	30.416	33.332	3.087	36.419	354
Sulh Ceza	5.564	517	6.081	30.854	3.419	34.273	36.418	3.936	40.354	392
İcra Ceza	0	0	0	0	0	0	0	0	0	0
Trafik	22	0	22	196	0	196	218	0	218	2
Çocuk	5.580	732	6.312	0	0	0	5.580	732	6.312

Kadın