Suçla mücadele suçların oluşmadan önce önlenmesi ve suç sonrası yapılan müdahale ile olur. Günümüzde suçların önlenmesi polislik hizmetlerinde önemli bir yer tutmaktadır. Suçların önlenmesi ise iki yöntemle olur. Bunlardan ilki önleyici polislik modeli, diğeri proaktif polislik modelidir.
Önleyici polislik modeli, suç işleme niyetinde olan kişileri fiziksel önlemler almak suretiyle caydırmaktır. Türk Polis Teşkilatı tarafından uzun zamandır uygulanan bir modeldir. Bu modelde amaç suç işleme niyetini ortadan kaldırmaktan ziyade o an için suç işleme düşüncesini taşıyan kişinin suç işlemekten vazgeçirilmesidir.
Proaktif polislik modeli ise suçlar işlenmeden önce aktif çalışmalar yaparak suçları önlemeyi ifade eder. Bu model geniş kitlelerin katılımı ve işbirliğiyle suçların işlenmesinde etkili olan unsurların ortadan kaldırılması veya en düşük seviyeye çekilmesi amacına yönelik çalışmalardan oluşur. Bu, kurumlar arası suçla mücadele yaklaşımı olarak da bilinir.*
Bütün ülkelerde polisler uzun yıllardır suçların çoğunun kaynağında tehlikeli suçlular, kriminolojik unsurlar, alkol ve uyuşturucunun kötü kullanımı ve kötü ilişkiler olduğunu bilmesine rağmen, sahip oldukları bu bilgilere paralel, kalıcı uygulamalar gerçekleştirme yolunda pek bir şey yapmıyordu. Polis suçla mücadeledeki sorumluluklarını sadece çağrıldıkları olaylar karşısında ilgili yasa hükümlerini uygulamak ve suç öncesi üniformalı devriye hizmeti sağlamakla sınırlandırma eğilimi içerisinde kalıyordu. Bunun yanında polis suça neden olduğu düşünülen en yakın unsurlarla ilgili devletin diğer organlarıyla belirli bir işbirliği çerçevesinde çalışmayı ve eldeki olanakları ortak bir şekilde harekete geçirerek, suça iten, suçun oluşmasını kolaylaştıran olumsuz koşulların iyileştirilmesi için çaba harcamayı düşünmüyordu.* Ancak suçla mücadelede polis teşkilatlarında yerleşmiş bulunan bu anlayış, 1970’li yıllardan itibaren değişmeye başladı. Türk Polis Teşkilatı da bu değişime hızla ayak uydurdu. Hızla artan suç karşısında sınırlı imkânlara sahip bulunan polis teşkilatları daha duyarlı politika ve uygulamalar geliştirme ihtiyacını duydu. Bu süreç içinde Türk Polis Teşkilatı suçun zararlı sonuçlarıyla, suç sanıkları ve mağdurlarıyla uğraşırken aynı zamanda da suça neden olan suçların işlenmesini kolaylaştıran unsurları da inceleme altına aldı. Toplumla daha yakın ilişkiler kurdu. Bu amaçla Türk Polisi, Toplum Destekli Polislik Projesi, Komşu Kollama Projesi, ALO Kanka vb. birçok projeyi başlattı.
Günümüzde polislik felsefesi, suça karşı çözüm yolları araştırırken sadece polis tarafından alınabilecek tedbirlerin yeterli olmadığı, ilgili her kişi, grup, toplum ve kurumun bu ortak soruna karşı duyarlı olmaları gerektiğini vurgular. Ülkemizde bu bağlamda medyaya özellikle görsel ve yazılı basına, başta SHÇEK Genel Müdürlüğü olmak üzere sosyal hizmet kurumlarına, Milli Eğitim Bakanlığı’na, üniversitelere, gençlik ve spor, sağlık, ulaştırma, bayındırlık, belediyeler gibi topluma farklı hizmetler sunan birçok kuruma, demokrasilerin dördüncü gücü olan sivil toplum kuruluşlarına, büyük görevler düşmektedir.
Yukarıda belirtilen amaçlar ve yöntemler doğrultusunda Polis Akademisi öğrencilerinin hazırladıkları bir proje var. Proje Akademi öğrencilerinin almış oldukları eğitimin bir meyvesi olarak bilimsel bir çalışmadan oluşmaktadır. Projenin adı “KİMSESİZ ÇOCUKLARA YARDIM VE SUÇTAN KORUMA PROJESİ” olarak belirleniyor. Projenin hedefi polis-halk ilişkilerini geliştirmek, çocuklara polis abi, polis abla kavramlarını yerleştirerek polisi sevdirmek, suça itilmeye elverişli çocukları suçtan korumak, annesiz, babasız ya da herhangi bir yakını olmayan kimsesiz çocuklara en çok ihtiyaç duydukları şey olan sevgi ve şefkati vermek ve suçları işlenmeden önce önlemektir. Ayrıca ülkemizde sadece bayramlarda ya da bazı özel günlerde ziyaret edilen kimsesiz çocuklara yalnız olmadıklarını hissettirmek de projenin amaçları arasında yer alıyor. Çünkü Akademililer çocuk yuvalarını sadece senenin belirli günleri değil her hafta en az bir günlerini ayırarak düzenli bir şekilde çocuklarla ilgileniyorlar.
Projenin ilk etabı Ankara’da bulunan çocuk yuvaları ve çocuk yetiştirme yurtları olarak belirleniyor. İkinci aşama ise 26 ildeki Polis Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin katılımıyla gerçekleştirilecek. Bu illerdeki çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtlarında Ankara’da yapılan uygulamalar polis okulu öğrencileri tarafından gerçekleştirilecektir. En nihayetinde ülkemiz geneli müdahil edilerek 81 ile yayılacaktır.
Projenin amacı, kapsamı ve hedef kitlesi genişletilerek Toplum Merkezleri, Gençlik Merkezleri, Çocuk Islahevleri, Gençlik ve Çocuk Tutukevleri ve Cezaevleri de çalışma alanı olarak belirleniyor.
Projenin toplum merkezleri bölümünü gerçekleştirmek üzere Akademililer Ankara’nın Çinçin semtinde bulunan Altındağ Toplum Merkezinde çalışmalarını başlatıyorlar. Onlar birtakım çevrelerin polisin giremediği mahalle olarak ifade ettiği bir yere giriyorlar. Akademililer Çinçin’e polisin zor kullanma yetkisiyle değil sevgi ve gönülleri kazanma marifetiyle giriyorlar. Akademili gençler bu hareketleriyle aslında geleceğin polisleri olarak polisin sadece kol gücü olmadığını en az onun kadar da akıl ve kalp gücüne sahip olduğunu gösteriyorlar.
Projenin Toplum Merkezi etabı çocuklara matematik, yabancı dil, Türkçe, fen bilimleri, derslerinin anlatılması ve çeşitli eğitim ve sosyal faaliyetlerin uygulanmasından oluşuyor.
Akademililer öncelikle Toplum Merkezi İdaresiyle görüşüp projelerini tanıtıyorlar. Toplum merkezi yetkilileri böyle bir çalışmayı öğrendiklerinde şaşırıyorlar. Çünkü daha önce diğer üniversitelerden tez çalışması, ders uygulaması ya da staj vb. amaçlarla kısa süreliğine gelenlerin olduğunu ancak ilk defa Çinçin li çocuklara ders anlatmak amacıyla Akademililerin geldiğini belirtiyorlar. Tabi, bu duruma şaşırmakla birlikte çok seviniyorlar. Proje burada kabul edildikten sonra Akademililer civarda bulunan ilköğretim okulu yöneticileri ve öğretmenleriyle görüşüp ders anlatacakları öğrencileri belirliyorlar.
Toplum merkezinde Akademililer 6. ve 7. sınıf öğrencilerine ders anlatmaya başlıyorlar. Çocuklar Akademilileri karşılarında gördükleri zaman biraz şaşırıyorlar. Ancak sonrasında Akademili öğretmenlerine alışıyorlar. Onların dünyasındaki polis imajından çok farklı bir polis prototipiyle karşılaşıyorlar. Akademililerle yaptığım görüşmede ilk derslerinde çocukların polisi sinirli olarak bildiklerini ve polisten korktuklarını söylediklerini ancak daha sonraki derslerde Akademili öğretmenleriyle sevgi ve saygı bağları arttıkça birçoğunun dünyasındaki polis imajının değiştiğini ifade ediyorlar. Yarının polisi, ağabeylerinin samimiyetlerini gördükçe polislerin korkulacak insanlar olmadıklarını aksine insanlara yardım eden ve onları kötülerde koruyan kişiler olduklarını anlıyorlar.
Akademililerin çocuklara yaklaşımlarının profesyonelce olduğunu gördüm. Adeta bir psikolog ve sosyolog gibi çocuklarla iletişim kuruyorlar. Herhalde onları geleceğin birer tabancalı psikoloğu, sosyoloğu olarak nitelendirmek yanlış olmayacaktır.
Polis Akademisi öğrencilerinin yapmış olduğu bu proje alanında ilk ve tektir. Proje bir proaktif polislik modeli çalışmasıdır. Yapılan bu çalışmada toplumun aktif katılımı ve diğer kurumların da desteği gerekmektedir. Bu proje uzun vadeli bir yatırımdır ve sonuçlarının somut bir şekilde hemen gözle görülmesi mümkün değildir. Ülkemizde ilk sayılabilecek böyle bir bilimsel çalışmadan dolayı idealist AKADEMİ öğrencilerini tebrik ediyorum.
*Geleri,A.(2006),S.1, Önleyici Polislik, Ankara :Seçkin Yayıncılık
*Geleri,A .(2006),S.2, Önleyici Polislik, Ankara :Seçkin Yayıncılık
