* “Karakolda doğruyu söyler”den günümüze

Polis Memuru-Hayırdır komserim, yazı günümüz değil, bir konu mu var. Beni çağırdınız.

Komser-www.isref.org tan Selçuk ATAK âbi, ayın konusu olan “şiddet” hakkında yazmak önerdi. Ben de senle konuşarak halledeyim dedim.Alıştık şimdi bu tarza. Ard arda paragraf dizip ahkâm savurmak istemedim. Kaldı ki sen “icraatin içinden” birisin. Hâliyle sana cevap hakkı doğuyor.

Polis Memuru-Şiddet derken?

Komser-Ben “Polisin Karakollarda Uygulamaları ve Şiddet” konusunu düşündüm.

Polis Memuru-Dokuza çıkmış adımızın aslında kaç olduğunu göstermek gerek o zaman komserim.

Komser-Evet, hâlâ o olumsuz imajın etkileri var. Ama polis, standardını yükselttikçe, polise yöneltilen şiddet ithâmları da en hafifinden “anakronik” kaçacaktır.

Polis Memuru-Bir olay anlatmıştınız komserim:

Bir Hristıyan , vaaz dinlemek için Pazar günü kiliseye gitmiş. Kilisede “Hz.îsâ’nın Yahudiler tarafından çarmıha gerilmesi” imiş anlatılanlar. Dinlediklerinin etkisinde kalan Hristıyan , kilise çıkışı gördüğü ilk yahudinin yakasına yapışmış:

-Nasıl yaparsınız böyle bir şeyi???

Anakronik derken şu anki günümüz polisine mîrâs kalan bu olumsuzluğu kast ediyorsunuz değil mi?

Komser-Evet dostum.bir vakit bu konu kafama takılmış ve “doğru polis-yanlış zaman” başlığı altında şu satırları boca etmiştik:

Bugün , lisans eğitimi yapmış üniversite mezunlarının polis memuru olmak için çabalaması , bu meslek mensuplarının kalite çıtasına zorunlu bir yükseliş getirirken , polis âmirlerinin zâten çağa ayak uydurma konusunda kasap havasında oynanan halay kadar rahat olduğu ve hattâ halaybaşı çektiği bir ortamda , polisi kanun zemininde , yâni arama , soruşturma aşaması, gözaltı , ifâde gibi işlemlerde buram buram güvensizlik kokan bir Demokles Kılıcının gölgesinde tutanlardan , gölge etmemesi dışında bir ihsân talebimiz olmayacaktır.

“Kolluk bende , kıllık bende” demiş ve ununu öğütüp eleğini asmış , bir zamanın talihsiz polislerine “eserinizle övünün” diyerek bir nefrin izhârı değildir amacımız.Özetle ve özellikle , “yeni kanunlar, yeni kanun adamlarına göre olmalıdır” diyoruz. Bugün, karşılaştığı olayları doğru değerlendirecek değerde , kullanacağı zoru yerinde ayarlayacak ayarda , muhtemel sorunları düşünerek hareket edecek sorumlulukta , önleyiciliğe öncelik tanıyan öngörüde, üzerine düşen vazife ile üzerine vazife olmayanı ayırt edecek vazife-şinaslıkta polislerin olduğunu görmek isteyenler , ister misâfir , ister tanık , ister müştekî ve hattâ zanlı olarak (bunu biz arzu etmesek de ) bir polis birimine gelebilirler.

Polis Memuru-Ama böyle dersek “şiddetle kendimizi savunmuş” oluruz komserim. Vaktiyle dediğiniz gibi bir polis birimine gelmişler.Ve geliş gidişler netîcesi “karakolda doğruyu söyler” mahkemede şaşar” gibisinden vecîzeler (!) doğmuş…

Komser-Sen daha tecrübelisin meslekte. Neden doğmuş o sözler?

Polis Memuru-Kanaatim şu ki komserim “karşılıklı cehâlet” ten. Bir defâ, bâzı talihsiz polislerimizin Cezâ Adâlet sistemindeki rollerini kestiremeyip su-i istimâllere meyletmesi (maalesef bu konudan cezâ alanlar olmasa bu satırlar yazılmayacaktı belki) karakol kelimesine hep mesâfeli yaklaşmayı netîce vermiş.

Komser-Diğer tarafın cehâleti ne?

Polis Memuru-Haklarını bilmemek. Fakat bugün şartlar değişmiş durumda. Hakkı hukûku bilen bir toplum ile her adımı izlenen ve yetkileri budanmış bir polis.

Komser-O halde o sözü “karakolda hakkını ister/susar, mahkemede konuşur” türünden değişime uğratabilir miyiz?

Polis Memuru-Elbette komserim.

Komser-İşin diğer yanında, ben “zor kullanma” ile “şiddet” ayrımını yapamayıp “sanık” durumuna düşmeyi hep münferit görmüşümdür. Bunu “sistematik” sıfatı ile polise çeşitli fiillerin fâili görenler için söylüyorum.

Polis Memuru-Neden münferit komserim?

Komser-Yıllarca meslek derslerinde kafamıza vurulan bir konu idi; “konusu suç teşkil eden emir asla yerine getirilmez”…Dolayısıyla hiçbir dayanağı olmayan “şiddet” in fâili olan varsa, onlar “tümevarım” için kesit olamaz. Günümüz “kolluk” u, “kol” un kangrenli kısmını kesmiş ve “taze kan” ile yeni karakollar teşekkül etmiştir.Bunu herkesin bilmesini isterim.

Polis Memuru-Vallâ komserim, ben de hani hedefini bulsa, bizi “polisi hak ettiği konuma getirme” görevi ile baş başa bırakan ununu elemişlere şunları demek isterdim:

Bindiği dalı kesmekle eş anlamlı bir anlamsızlığı ifâde eden yetki hadım etme operasyonuna mâruz kalan güvenlik unsurları , ancak “kardeşim polis ne yapsın?” şeklinde trajikomik haberlere konu mankeni olacaktır , nitelikte kusurâtı bulunmayan suçlu gürûhunun , nicelikte de küsûratını, kesretini artıracaktır.Teknolojik imkânlar ile , kameralar , dinlemeler, izlemeler ile suçla mücâdeleye bir lafımız yok.Sözüm , nicelik olarak yetersiz savcı ve hâkimlere , nitelik olarak yeterli kolluk kuvvetlerinin de yapabileceği, takdir edebileceği işler yaptırılması ve bu süreçte de polisin vatandaşlara “âciz” imajıyla görünmesine dâirdir.Görüntülenmenin, tesbit edilmenin bu kadar kolay hâle gelmesine , vatandaşın insan hakları konusunda bu kadar bilgi sâhibi olmasına rağmen görevi ile ilgili bir sû-i istimâle eğilim gösterecek polis ne menem biri olsa gerektir?Hadi mahkemeye düşmeyi önemsemedin , medyaya düşmeyi de mi önemsemezsin ey üniformalı devekuşu demezler mi ?Bir pireyim dedin belki ama , yorganın olan yetkiyi yaktırdın.Güvenlik kuvveti olduğunu anlamayan birkaç istisnâ , “güvensizlik” ile eski kuvvetten ettirdi meslektaşlarını…

Komser-Eklemek gerekirse dostum, polisin karakollardaki uygulamaları gerek AB sürecinden, gerekse A’sından Z’sine düşünülmüş prosedürel mekanizmadan öylesine nasîbini almış ki karakollar artık “korku” paragrafından çıkmış. “Toplum Destekli polislik” , şeffaflık gibi yazıların “yer tümleci” olmuş. Hani insanlar bir iş yaparken A planı, B planı der; benim anladığım mânâda şiddet, “alfabe –dışı plan” dır.Ayrıca çapımız bu konuda fazla kalem oynatmaya yetmiyor…

Polis Memuru-Ben merak ediyorum komserim, karakol dile gelip “silâhla tarandığını, bomba atıldığını, içine insanlıktan istifâ etmiş yüzlercesinin girdiğini…vs.” derse, yâni kendine uygulanan şiddetten bahsederse ne olacak?

Komser- O başka bir yazı konusu dostum…

Polis Memuru-Komserim bu arada Selçuk Atak Bey belki ciddî bir şeyler ummuştu. Biz ise şu konuşma ile…

Komser-Vallâ ciddiyette dikiş tutturamıyorum. Hem bunca satırdan sonra şiddet uygulayacak değil yâ? Biz kafamızdakileri döktük buraya.