Yeni anayasa önerisinde bilinmesi gereken detaylar:
1-Din dersi konusunda alternatifler: zorunlu değil, veli çocuğuna din dersi talep ediyor; zorunlu, veli çocuğunun din dersi almamasını talep ediyor.
Din ve inanç hürriyeti
Madde 24
(4) Alternatif 1
Devlet, eğitim ve öğretim alanındaki görevlerini yerine getirirken, eğitim ve öğretimin ana ve babanın dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını isteme hakkına riayet eder. Din eğitim ve öğretimi, kişinin kendisinin, küçüklerin ise kanuni temsilcilerin talebine bağlıdır. Devlet bu taleplerin gereğini yerine getirmekle yükümlüdür.
(4) Alternatif 2
Devlet, eğitim ve öğretim alanındaki görevlerini yerine getirirken, eğitim ve öğretimin ana ve babanın dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını isteme hakkına riayet eder.
Din kültürü ve ahlak öğretimi, ilk ve ortaöğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. Bu dersten muafiyet kişinin kendisinin, küçüklerin ise kanuni temsilcilerinin talebine bağlıdır.
2-Vatandaşlık tanımı konusunda alternatifler: ‘Vatandaş’ veya ‘Türk’ ifadesi
Madde 35
(1)Alternatif 1
Devlete vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır.
(1)Alternatif 2
Türkiye Cumhuriyetine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkese, din ve ırk farkı gözetilmeksizin Türk denir.
(1)Alternatif 3
Vatandaşlık temel bir haktır kanunun öngördüğü esaslara uygun olarak bu statüyü kazanan herkes Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır.
3-Üniversitelerde kıyafet özgürlüğü ile ilgili alternatifler: Her ihtimalde üniversitelerde türban serbest olacak.
Eğitim ve öğrenin hakkı
Madde 35
(6) Alternatif 1
Kılık ve kıyafetinden dolayı hiç kimse yükseköğrenim hakkından mahrum bırakılamaz.
(6) Alternatif 2
Yükseköğrenim kurumlarında kılık ve kıyafet serbesttir
4-Milletvekili seçimleri ile ilgili de değişiklik önerisi var. 100 milletvekili ülke seçim çevresinde nispi temsil esasına göre seçiliyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Kuruluşu
Madde 51-(1) Türkiye büyük millet meclisi, genel oyla beşyüzelli milletvekilinden oluşur.
(2) milletvekillerinden dörtyüzellisi kanundaki esaslara göre belirlenen seçim çevrelerinden seçilir. Yüz milletvekili ise siyasi partilerin ülke seçim çevresi için düzenleyeceği listelerin nispi temsil esasına göre seçilir.
5-Milletvekili dokunulmazlığı ile ilgili alternatifler: Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili tutuksuz olarak yargılanıyor
Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı
Madde 60
(3) Alternatif 1
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda suçüstü hali dokunulmazlık kapsamı dışındadır. Ancak, bu halde yetkili makam durumu hemen Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirir.
(3) Alternatif 2
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda suçüstü hali ile zimmet, irtikap, rüşvet, hısızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, hileli iflas, kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma suçlarında dolayı bir milletvekilinin sorguya çekilmesi ve yargılanması için Meclisin kararı aranmaz. Bu hallerde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, durumu hemen Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirir.
(5) dokunulmazlık kapsamında olmayan suçları işleyen, dokunulmazlığı kaldırılan veya dokunulmazlıktan feragat eden milletvekillerinin yargılanmaları, tutuksuz olarak veya yasama çalışmaları engellenmeyecek şekilde yürütülür.
6-Toplantı ve karar yeter sayısı ile ilgili düzenlemeler: Meclisin bütün toplantılarında 184 milletvekili yeterli(anayasada belirtilen özel durumlar hariç)
Toplantı ve karar yeter sayısı
Madde 73
(1) Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil bütün birleşimlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır ve Anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
7-Cumhurbaşkanın yetkileri sınırlanıyor: Cumhurbaşkanı Yüksek mahkemelerin üyelerini seçemiyor, suçluları affedemiyor, YÖK üyelerini seçemiyor.
Görev ve yetkileri
Madde 81
(3) Cumhurbaşkanının tek başına kullanacağı yetkiler ve yerine getireceği görevler şunlardır:
a) Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını yapmak,
b) Türkiye Büyük Millet Meclisini gerektiğinde toplantıya çağırmak,
c) Kanunları ve kanun hükmünde kararnameleri yayınlamak,
ç) Kanunları tekrar görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine; kanun hükmünde kararnameleri ise Bakanlar Kuruluna geri göndermek,
d)Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak
e)54. maddeye göre Türkiye Büyük Millet Meclisini seçimlerinin yenilenmesine karar vermek
f) Seçimlerde geçici Bakanlar Kurulu atamak,
g) Başbakanı atamak, 76. maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen durumda Cumhurbaşkanı Türkiye Büyük Millet Meclisinin gösterdiği adayı Başbakan olarak atamak zorundadır.
Cumhurbaşkanının şu an olan ama öneride yer almayan yetkileri
• Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebi ile belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak
• Devlet Denetleme Kurulunun üyelerini ve Başkanını atamak
• Yükseköğretim Kurulu üyelerini seçmek
• Üniversite rektörlerini seçmek
• Anayasa Mahkemesi üyelerini,
• Danıştay üyelerinin dörtte birini,
• Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı vekilini,
• Askeri Yargıtay üyelerini, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi üyelerini,
• Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerini seçmek.
8-Milli Güvenlik Kurulu ile ilgili madde ve alternatifleri: Başbakanın Milli Güvenlik Kuruluna başkanlık yapması fikri öne sürülüyor.
Milli Güvenlik Kurulu
Birinci Alternatif: Başbakanın Başkanlığı
Madde 91-(1) Millî Güvenlik Kurulu; Başbakanın başkanlığında, Genelkurmay Başkanı, Başbakan yardımcıları, Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarından oluşur.
(2) Gündemin özelliğine göre Kurul toplantılarına ilgili bakan ve kişiler çağrılıp görüşleri alınabilir
(3) Milli Güvenlik Kurulu, milli güvenlikle ilgili kararların alınmasında ve koordinasyonun sağlanmasında yardımcı olmak üzere görüşlerini Bakanlar Kuruluna sunar.
(4) Milli Güvenlik Kurulunun gündemi, Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Başbakanca belirlenir.
(5) Milli Güvenlik Kurulunun görevleri ve işleyişine dair hususlar kanunla düzenlenir.
İkinci Alternatif: Cumhurbaşkanının Başkanlığı
Madde 91-(1) Millî Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanının başkanlığında, Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Başbakan yardımcıları, Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarından oluşur.
(2) Gündemin özelliğine göre Kurul toplantılarına ilgili bakan ve kişiler çağrılıp görüşleri alınabilir
(3) Milli Güvenlik Kurulu, milli güvenlikle ilgili kararların alınmasında ve koordinasyonun sağlanmasında yardımcı olmak üzere görüşlerini Bakanlar Kuruluna sunar.
(4) Milli Güvenlik Kurulunun gündemi; Başbakan ve Genelkurmay Başkanını görüşleri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca belirlenir.
(5) Cumhurbaşkanı katılamadığı zamanlar Milli Güvenlik Kurulu Başbakanın başkanlığında toplanır
(6) Milli Güvenlik Kurulunun görevleri ve işleyişine dair hususlar kanunla düzenlenir
Üçüncü alternatif
Madde 91-(1) Bakanlar Kuruluna milli güvenlikle ilgili kararların alınmasında ve Koordinasyonun sağlanmasında yardımcı olmak üzere Milli Güvenlik Kurulu kurulur
(2) Milli Güvenlik Kurulunun yapısı, teşkilatı, görevleri ve işleyişine dair hususlar kanunla düzenlenir
9-Rektör seçimi ve YÖK ile ilgili ifadeler: Rektörler öğretim üyeleri tarafından seçiliyor; YÖK üyelerinin sayısı değişiyor, başkanı üyeler seçiyor.
Yükseköğretim kurumları
Genel ilkeler
Madde 100
(3) Rektörler, kanunu belirlediği usul ve esaslara göre öğretim üyeleri tarafından 5 yıl için ve bir defaya mahsus olmak üzere seçilir. Vakıf üniversiteleri ile diğer yükseköğretim kurumlarına ilişkin düzenlemeler saklıdır.
Yükseköğretim kurulu
Madde 101-(1)Öğretim elemanı yetiştirilmesini planlamak, üniversitelerce önerilen öğrenci kontenjanlarını onaylamak ve üniversiteler arasında koordinasyonu sağlamak amacıyla Yükseköğretim kurulu kurulur.
(2) Yükseköğretim kurulu onbir üyeden oluşur. En az dördü farklı üniversite ve yükseköğretim kurumlarında görevli profesörler arasından olmak üzere üyelerden altısı Bakanlar Kurulu tarafından seçilir. Üyelerden beşi ise farklı üniversite ve yükseköğretim kurumlarında görevli profesörler arasından kanun tarafından belirlenen usullere göre üniversitelerce seçilir.
(3) Yükseköğretim Kurulu üyelerinin görev süresi 3 yıldır. Kurul kendi üyeleri arasından 3 yıl için bir başkan seçer. Aynı kişi tekrar başkan seçilemez.
(4) Yükseköğretim Kurulu teşkilatı, görev, yetki ve sorumluluğu ile çalışma esasları kanunla düzenlenir.
10-Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ile ilgili düzenlemeler: TBMM hakimler ve savcılar yüksek kurulu üyelerinin bir kısmını seçiyor, adalet bakanı HSYK başkanı değil, başkan kendi aralarında seçiliyor.
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
Madde 109-(1) Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu on yedi asıl ve dört yedek olmak üyeden oluşur. Adalet bakanlığı müsteşarı kanunun tabii üyesidir. Türkiye Büyük Millet Meclisi, birinci sınıfa ayrılmış hakim ve savcılar arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla beş asıl ve bir yedek üye seçer. Üç asıl ve bir yedek üyesi Yargıtay Genel Kurulunca, iki asıl ve bir yedek üyesi Danıştay Genel Kurulunca; dört asıl ve bir yedek üye birimci sınıfa ayrılmış adlı yargı hakim ve savcılarınca, iki asıl üye birinci sınıfa ayrılmış idari yargı hakim ve savcılarınca kendi aralarından gizli oyla seçilir. Asıl ve yedek üyeler dört yıl için seçilir. Süresi biten üyeler bir daha seçilemez. Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca seçilecek üyelerin altmış yaşını tamamlamış olmaları şarttır. Kurul, asıl üyeleri arasından bir başkan ve bir başkanvekili seçer.
(2) Kurul on yedi üye ile toplanır ve salt çoğunlukla karar verir. Meslekten ihraç kararları toplantıya katılanların üçte ikisi ile alınır
11-Anayasa Mahkemesinde Revizyon TBMM,Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay Anayasa mahkemelerini doğrudan belirliyor.Üyeler 9 yıllığına seçiliyor. 65 yaşını doldurunca emekli oluyorlar.
Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu
Madde 112-(1) Anayasa Mahkemesi onyedi üyeden oluşuyor.
(2)Türkiye Büyük Millet Meclisi, en az üçü anayasa hukuku, kamu hukuku veya siyaset bilimi alanında çalışan profesörler arasından olmak üzere sekiz üyeyi üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu ile seçer. Üyelerden dördü Yargıtay, dördü Danıştay, biri de Sayıştay genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından üye tamsayılarının salt çoğunluğu ile ve gizli oyla seçilir.
Üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi
Madde 113 –(1) Anayasa mahkemesi üyeleri bir defaya mahsus olmak üzere ve dokuz yıl için seçilirler. Anayasa mahkemesi üyeleri altmış beş yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar.
12-Şayet kabul edilirse Abdullah Gül ün görev süresi 5 yıl ve tekrar seçilebiliyor
Geçici Madde 3- Mevcut Cumhurbaşkanının görev süresi, bu anayasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beşinci yılın sonunda sona erer. Halen görevde bulunan Cumhurbaşkanı da beş yıl için bir kez daha seçilebilir.
13-Anayasa kabul edildiği tarihten itibaren YÖK üyeleri değişmeye başlayacak
Geçici Madde 5-(1) Anayasanın yürürlüğe girdiği tarihte Yüksek Öğretim Kurulu üyesi olanların bu sıfat ve görevleri, seçildikleri tarihten itibaren üçüncü yılın sonunda; üç yılını doldurmuş olanların bu sıfatı ve görevleri derhal sona erer.
(2) Bakanlar kurulunca seçilen üye sayısı altının altına düşünceye kadar, diğer üyelerin toplamı ise beşin altına düşünceye kadar boşalan üyelikler için seçim yapılmaz. Bakanlar kurulunca seçilen üye sayısı altının altına düştüğü takdirde bakanlar kurulunca; diğer üyelikler beşin altına düştüğü takdirde ise üniversitelerce 101nci maddede öngörülen esaslara göre yeni üye seçilir.
Anayasa Önerisi Tam Metni:
http://www.cnnturk.com/Turkiye/anayasa.asp