Tartışma, bir başka anlatımla münazara, kişilerin karşılıklı olarak kendi fikirlerini savundukları ve asla karşıdaki insanı dinlemedikleri, dinlerken de onlara karşı daima kafalarında karşı fikir ürettikleri, sonuca götürmeyen kısır döngülerdir. Karşıt görüşteki insanların veya kitlelerin birbirlerine karşı daha da düşmanca tavırlar sergilemelerin, birbirlerinden daha da uzaklaşmalarının sağlandığı ortamlardır. Ancak insanlar üzerindeki en önemli faydası kişilerin içlerini dökmeleri ve sorunlarını dile getirmelerini sağlayan bir araçtır.

Televizyon programcılığının hızla arttığı son yıllarda özellikle “prime time” olarak adlandırılan akşam saatlerinde insanları televizyon karşısına çekmek için hazırlanan güzel materyallerdir tartışma programları. Katılımcılar açısından değerlendirildiğinde, Burton anlatımıyla duygu ve düşünceleri doğrultusunda bir yaşantı kuramamış ve aynı zamanda toplumda duygu ve düşüncelerini yeteri kadar ifade edememiş kişilerin katıldığı programlardır. Bu programlara katılan kişiler, katıldıkları programlar vasıtası ile içlerindeki sürekli bastırılmış duygularını ifade etme imkanı bulurlar.

Televizyonda yayınlanan tartışma programlarından “Siyaset Meydanı” ve “A Takımı” programlarının 1999 yılının son dört aylık dilimindeki programları incelendiğinde tartışma programlarının yapıları, kitleler üzerindeki etkileri, amaca yönelik girişimleri arasındaki aslındaki benzerlikler gözlemlenmektedir. Başlangıçta tamamen birbirlerinden bağımsız gibi görünen programların aslında aynı amaca yönelik bir hizmet sundukları gözlenir.

‘Siyaset Meydanı’ ve ‘A Takımı’ programları, yapıları, katılımcıları, sunucuları ve konuları bakımından ele alındığında bir çok ortak noktada birleşmektedir. Konu başlıklarında farklılıklar olsa da katılımcıların görüşlerine yer verilirken asıl olarak onların içlerindeki bastırılmış duygularını yansıtmalarının sağlanması ve sorunlara bir çözüm önerisinin getirilememesi ortak özellikleri olarak dikkatlerden kaçmamaktadır.

Mesela, ‘A Takımı’nda programlardan bir tanesinin konusu ‘Kadına Uygulanan Şiddet’ idi ve programa katılan bayanların genelinde görülen bir özellik, bu konuda belli bir uzmanlıktan uzak olmaları ve daha çok kendi şiddet olgularını anlatmalarıydı. Programda bayanlar kendi karşılaştıkları durumları anlatmakta, sürekli olarak yüksek sesle kendi haklılıkların savunmaktaydılar. Bu tarz katılımcıların bulunduğu bir programda ise ortaya sonuca yönelik bir çalışma çıkmamaktadır. Sadece duyguların ifade edildiği bir ortam oluşmakta ve katılımcıların o ana kadar kendilerine yönelik şiddet karşısında bile bastırdıkları duygularını ifade etme imkanı buldukları gözlemlenmektedir.

Programda bazen bedensel tepkiye varacak davranışlar da sergilenebilmektedir. Normalde tartışma programı oturarak devam etmesine rağmen, portatif mikrofonu alıp ayakta konuşmak, yılların suskunluğunu çok ve yüksek sesle konuşarak giderme ihtiyacı bir bakıma kişilerin deşarj olmalarını sağlamaktadır. Bu sayede yıllarca kendisini ifade etme imkanı bulamayan kişiler, televizyon karşısında kendisini ve fikirlerini dinleyen milyonları düşünerek rahatlamış olmaktadırlar. Programın amacı, sorunları masaya yatırıp çözüm getirmekten daha çok kişilerin rahatlamalarına, katarsise (kendi kendini rahatlatmaya) neden olmaktadır.

‘Siyaset Meydanı’ programında ise yapı itibariyle, yine toplumdaki sorunlara çözüm üretebilmek istenilmekteymiş gibi bir görüntü çizilse de, sonuçta yine bir rahatlatmanın söz konusu olduğu görülmektedir. Konularla alakalı akademik birkaç kişi haricinde halktan da şahıslar çağrılmakta ve genel anlamda sorunlara çözüm üretildiği kanısı uyandırılmaktadır. Oysa ki akademik kariyere sahip kişiler değerlendirirken, ikinci grup insanlara ise figüran olmak düşmektedir.

Tartışma programlarının amacının dinleyici merkezli olması gerekmektedir. Yani, hedef kitlenin ortak bir problemine çözüm önerilerinin katılımcılar tarafından verilmesi, çözüm önerisini sunarken de dinleyici kitlenin sosyo-kültürel yapısının, ekonomik düzeyinin, eğitim durumunun göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Ekmek bulamıyorlarsa pasta yesinler türünden çözüm önerisinin ne soruna, ne de dinleyici kitleye hiçbir katkısının olmayacağı bilinmelidir.

Mutlu haftalar...

NOT: 1999 yılında bir aylık bir zaman diliminde yayınlanan programlar ele alınarak kaleme alınmış bir değerlendirmedir.

Bu Yazı www.mezunusa.com Adlı Siteden Alınmıştır.